Dụng Cụ Bonsai Cơ Bản
Công cụ phù hợp tạo nên sự khác biệt giữa cắt tỉa thông thường và nghệ thuật tạo hình
Quality tools are an investment in your trees. Japanese-forged bonsai tools, made from high-carbon steel, hold an edge longer and provide the clean cuts that promote faster healing. Below is a comprehensive guide organized by function — from the essentials every beginner needs to the specialized instruments masters rely on.
Kìm cắt cành lõm
Cần thiết — Mua trước
Công cụ quan trọng bậc nhất trong bonsai. Lưỡi cắt lõm cong tạo ra vết cắt hơi lõm, giúp vết thương lành phẳng với thân cây mà không để lại sẹo lồi. Dùng để cắt tỉa các cành có đường kính cỡ bút chì. Có nhiều kích thước từ 170mm (shohin) đến 285mm (cây lớn). Các thương hiệu Nhật Bản như Masakuni, Kaneshin và Ryuga được xem là chuẩn mực vàng.
Kìm cắt u bướu (Kìm cắt Wen)
Cần thiết
Có hàm hình cầu, kích thước vừa miệng cắn, tạo ra vết thương lõm sâu. Được sử dụng sau khi cắt cành bằng kìm lõm để khoét sâu thêm vị trí vết thương, khuyến khích vỏ cây cuộn lại và lành mà không để lại u bướu. Rất quan trọng để đạt được đường thân mượt mà trên các loài cây rụng lá.
Kéo Bonsai (Kéo Bướm)
Cần thiết — Mua trước
Kéo dài tay với lưỡi ngắn và sắc. Tay cầm dài cho phép cắt tỉa chính xác sâu bên trong tán cây mà không làm xáo trộn tán lá xung quanh. Được sử dụng để cắt tỉa bảo dưỡng, tỉa lá và loại bỏ cành nhỏ. Là công cụ được sử dụng nhiều nhất trong việc chăm sóc bonsai hàng ngày.
Kìm Jin
Trung cấp
Kìm chuyên dụng với hàm vuông có kết cấu bề mặt. Dùng để bóc vỏ, nghiền và xé sợi gỗ để tạo các chi tiết gỗ chết tự nhiên (jin và shari), đồng thời uốn dây nặng. Độ bám của hàm răng cưa cho phép bóc vỏ có kiểm soát. Thiết yếu cho tạo dáng cây lá kim.
Kéo Cắt Rễ
Cần thiết
Kìm cắt cạnh thẳng, nặng được thiết kế cho các rễ gỗ dày trong quá trình thay chậu. Lưỡi cắt phẳng tạo ra các vết cắt sạch gần bầu rễ. Không bao giờ sử dụng kìm cắt cành trên rễ — các hạt đất và cát sẽ làm cùn lưỡi cắt tinh xảo. Luôn giữ một cặp kìm chuyên dụng cho việc xử lý rễ.
Kéo Tỉa Lá (Kéo Tỉa Lá)
Trung cấp
Kéo nhỏ, hẹp với lưỡi cực sắc và mỏng. Được thiết kế đặc biệt cho việc tỉa lá một phần hoặc toàn bộ — loại bỏ lá trong khi vẫn giữ nguyên cuống lá. Cuống lá sau đó sẽ khô và rụng, để lại một vùng tách rời sạch sẽ. Thiết yếu cho các kỹ thuật giảm kích thước lá trên các loài cây rụng lá như phong và du.
Dây Nhôm Anốt Hóa
Cần thiết — Mua trước
Tiêu chuẩn cho các loài cây rụng lá và người mới bắt đầu. Mềm hơn dây đồng, dễ uốn hơn và ít gây tổn hại đến vỏ cây. Có sẵn các cỡ từ 1mm đến 6mm. Nguyên tắc cơ bản: đường kính dây nên bằng khoảng một phần ba độ dày của cành cây đang được tạo hình. Các kích thước tồn kho 1.0, 1.5, 2.0, 2.5, 3.0 và 4.0mm để đáp ứng hầu hết nhu cầu.
Dây đồng đã ủ
Trung cấp
Lựa chọn truyền thống của Nhật Bản, đặc biệt cho cây lá kim. Đồng cứng lại sau khi quấn (cứng do gia công), có thể giữ ngay cả những cành cứng đầu nhất. Cần ủ (nung nóng để làm mềm) trước khi sử dụng. Lực giữ mạnh hơn so với dây nhôm cùng cỡ — dây đồng 2mm có lực giữ tương đương dây nhôm 3mm.
Kìm cắt dây (Chuyên dụng cho Bonsai)
Cần thiết — Mua trước
Thiết kế đặc biệt với đầu tròn có thể cắt dây sát vỏ cây mà không làm tổn thương cành. Không bao giờ sử dụng kìm thông thường hoặc kìm cắt dây gia dụng — chúng sẽ làm dập và rách, gây hại cho lớp tượng tầng. Hãy mua loại chất lượng tốt nhất bạn có thể chi trả; kìm cắt dây rẻ tiền dễ trượt và nhanh cùn.
Dây Giằng & Vít Điều Chỉnh
Nâng cao
Dây thép không gỉ được cố định vào vành chậu hoặc cành nặng, dùng để kéo cành xuống hoặc sang ngang mà không cần quấn trực tiếp lên cành. Thiết yếu cho các loài cây có vỏ mỏng manh (sồi beech, du zelkova) hoặc phần gỗ chết đã được tạo hình mà dây quấn có thể làm hỏng. Vít căng cho phép điều chỉnh lực căng từ từ và chính xác trong nhiều tuần.
Móc Rễ (Một Mũi)
Cần thiết
Một cái móc thép dùng để gỡ rối và chải rễ trong quá trình thay chậu. Mũi nhọn đơn cho phép thao tác chính xác gần thân cây mà không làm rách các rễ hút nhỏ. Bắt đầu từ bên ngoài bầu rễ và làm việc vào trong. Cái cào rễ (nhiều mũi nhọn) bao phủ diện tích rộng hơn nhưng kém chính xác hơn.
Đũa (Que trồng cây)
Thiết yếu — Miễn phí
Một chiếc đũa gỗ hoặc tre đơn giản là vật dụng không thể thiếu. Dùng để đẩy các hạt đất vào khe hở giữa rễ khi thay chậu, loại bỏ các túi khí gây thối rễ. Đẩy đũa xuống nhiều lần xung quanh chu vi và dưới bầu rễ. Cũng có thể dùng để kiểm tra độ ẩm — cắm vào đất và kiểm tra xem đầu đũa có ẩm không.
Bộ Sàng Đất (Bộ 3 Cái)
Cần thiết
Sàng lưới thép không gỉ với các kích thước: thô (6mm), trung bình (3mm) và mịn (1mm). Dùng để phân loại các thành phần đất (akadama, đá bọt, đá núi lửa) thành kích thước hạt đồng đều. Loại bỏ bụi và hạt mịn gây nén chặt đất và làm nghẹt rễ. Chuẩn bị đất đúng cách là một trong những nguyên tắc cơ bản bị bỏ qua nhiều nhất.
Bàn xoay (Bonsai Lazy Susan)
Được đề xuất
Một bệ xoay chịu lực nặng, có vòng bi cho phép bạn xoay cây một cách mượt mà trong khi làm việc. Loại bỏ nhu cầu phải liên tục đi vòng quanh hoặc nâng cây lên. Thiết yếu cho việc tạo dáng đồng nhất — bạn phải quan sát và tác động lên cây từ mọi góc độ. Các bệ xoay sản xuất tại Nhật Bản có khóa để ngăn chuyển động trong khi quấn dây.
Lưới Thoát Nước & Dây Buộc
Cần thiết
Các ô lưới nhựa che các lỗ thoát nước để ngăn đất rơi qua trong khi vẫn duy trì dòng nước. Dây neo (nhôm 2mm cắt sẵn) luồn qua các lỗ thoát nước và cố định cây vào chậu — điều quan trọng cho sự ổn định trong những tháng trước khi rễ mới neo cây. Cắt lưới lớn hơn một chút so với lỗ.
Dao Liềm (Liềm Cắt Rễ)
Nâng cao
Một lưỡi dao cong, một lưỡi được sử dụng để cắt xung quanh chu vi bên trong của chậu khi cây bị bó rễ. Trượt lưỡi dao giữa bầu rễ và thành chậu, cắt đứt các rễ quấn quanh. Hiệu quả hơn nhiều và ít gây hại hơn so với việc cố gắng dùng lực để bẩy cây ra.
Akadama
Đất sét núi lửa Nhật Bản — thành phần đất trồng bonsai chuẩn mực vàng. Các hạt nung cứng giữ ẩm trong khi vẫn duy trì cấu trúc và độ thông khí. Phân hủy sau 2-3 năm, báo hiệu thời điểm thay chậu. Chuyển từ màu cam (khô) sang nâu sẫm (ướt), cung cấp chỉ báo tưới nước trực quan. Loại Double-line (Ibaraki) là cấp độ cao cấp.
Đá bọt
Đá bọt núi lửa có cấu trúc xốp, dạng bọt biển. Cung cấp khả năng thoát nước và thông khí tuyệt vời đồng thời giữ lại một phần độ ẩm trong các lỗ xốp. Không bị phân hủy, trở thành thành phần ổn định nhất trong mọi hỗn hợp đất. Nhiều người trồng sử dụng 100% đá bọt cho các loài cây yêu cầu thoát nước cực tốt (thông, bách xù, xương rồng).
Đá Nham Thạch (Scoria)
Đá núi lửa có bề mặt thô ráp, góc cạnh. Cung cấp khả năng thoát nước tuyệt vời và cấu trúc ổn định để rễ bám vào. Không giữ nhiều nước như akadama hoặc đá bọt. Thường được sử dụng làm lớp thoát nước dưới đáy hoặc trộn vào đất trồng cây lá kim. Các loại màu đỏ và đen có thể thay thế cho nhau về mặt thẩm mỹ.
Kanuma
Đất núi lửa Nhật Bản có tính axit — giá thể chuyên biệt cho đỗ quyên, đỗ quyên đại và các loài thực vật họ Ericaceae khác yêu cầu độ pH dưới 5.5. Cực kỳ nhẹ và mềm khi ướt. Cung cấp môi trường axit, giữ ẩm tốt nhưng vẫn thoát nước hiệu quả mà các loài này cần. Không bao giờ trộn với các thành phần có nguồn gốc từ đá vôi.
Hỗn Hợp Đất Trồng Phổ Biến
Cây lá kim: 33% akadama, 33% pumice, 33% lava rock (or 60% pumice, 40% lava)
Nhiệt đới: 60% akadama, 20% pumice, 20% organic (bark)
Đỗ Quyên: 100% kanuma (or 80% kanuma, 20% pumice)
Cắt Dán (Chất Bịt Vết Thương)
Được sử dụng trên vết cắt tỉa để ngăn mất độ ẩm và sự xâm nhập của mầm bệnh trong khi cây lành lại. Keo dán màu xám Nhật Bản hòa hợp với vỏ cây; keo nâu dùng cho mục đích chung. Thiết yếu cho các loài cây rụng lá lành vết thương thông qua hình thành mô sẹo. Không sử dụng trên cây thông — chúng tự đóng kín bằng nhựa tự nhiên.
Lưu Huỳnh Vôi (Jin Sei)
Một dung dịch polysulfide canxi được sử dụng trên gỗ chết để tẩy trắng và bảo quản khỏi mục nát. Pha loãng theo tỷ lệ 1:10 với nước cho lần sử dụng đầu tiên. Dùng cọ để quét vào đầu mùa xuân. Gỗ chết trắng sáng tương phản với tán lá xanh tươi sống là một trong những điểm tương phản thị giác ấn tượng nhất của bonsai.
Dầu Trà
Dầu truyền thống của Nhật Bản dùng để làm sạch và bảo vệ dụng cụ thép carbon. Sau mỗi lần sử dụng, lau sạch dụng cụ, phủ một lớp mỏng dầu camellia và cất giữ nơi khô ráo. Ngăn ngừa rỉ sét và giữ cho lưỡi cắt luôn sắc bén. Một chai nhỏ dùng được nhiều năm — chỉ cần vài giọt trên vải là đủ.
Giỏ Phân Bón
Những giỏ lưới nhỏ đặt trên bề mặt đất để giữ bánh phân hữu cơ dạng rắn. Ngăn phân bị rửa trôi khi tưới nước và giữ cho khu vực gọn gàng. Đặt 3-4 giỏ đều khắp bề mặt đất, thay bánh phân hàng tháng trong mùa sinh trưởng (từ mùa xuân đến mùa thu).